7dni

Szukaj

Szukaj na stronie Tygodnika 7dni

10 stycznia 2020

Łyżwy

Łyżwy

7 dni
Twarde, płaskie elementy, tworzące wąskie płozy, mocowane pod podeszwą buta w celu ślizgania się po lodzie. Najstarsze łyżwy pochodzą sprzed 4-5 tysięcy lat, a odnaleziono je podczas wykopalisk na dnie jeziora w Szwajcarii. W zależności od regionu były wykonywane z kości bydła domowego, koni, łosi lub reniferów i przywiązywane do stóp rzemieniami. Służyły nie tyle do zabawy, co do pokonywania odległości. Do przemieszczania się na takich łyżwach wykorzystywano długie ostro zakończone kijki, którymi odpychano się od podłoża. Łyżwy były używane wszędzie tam, gdzie wymuszało to ukształtowanie terenu i warunki klimatyczne.

Następna wyższa forma w ewolucji łyżwiarstwa to drewniane klocki, z metalowym paskiem pod spodem.

Najwcześniej w Europie, bo już w Średniowieczu zaczęła się historia jazdy na łyżwach w Holandii. Łyżwy o płozie żelaznej oprawionej drewnem i przymocowane do butów rzemieniami pojawiły się tam już w XIII w. Około wieku XVI wynaleziono wąską dwukrawędziową płozę metalową, co zaowocowało nową techniką jazdy pozwalającą na porzucenie kija. Początkowo łyżwy były używane jako środek transportu i sposób na szybkie przemieszczanie się, a zamarznięte kanały okazały się dobrym traktem komunikacyjnym. 

Dopiero w połowie XIX w. w Ameryce zaczęto produkować łyżwy całe ze stali. Początkowo mocowano je do zwykłego obuwia, później zespolono je na stałe z wysokimi, sznurowanymi butami. Przypieczętowaniem rozdziału łyżwiarstwa figurowego od szybkiego stały się ząbki na czubkach płóz, które w łyżwach do jazdy figurowej zastosowano po 1900 roku.

W Polsce najstarsze odnalezione łyżwy kościane pochodzą z Biskupina i są datowane na VI w. p.n.e. Później, mniej więcej od XIV w. zaczęły pojawiać się łyżwy z żelazną płozą umieszczoną wewnątrz drewnianej obudowy. Łyżwy te były nieco inne niż te, które znamy i stosujemy dzisiaj - były dużo dłuższe, a ich płoza nie była zaokrąglona od przodu i tyłu i w całości przylegała do podłoża. Na Pomorzu znaleziono narzędzia wykonane z kości udowej zwierząt, które przymocowywano do obuwia sznurkami. Ten typ łyżew był znany i używany na Pomorzu Zachodnim aż do nowszych czasów (XIX w.). W Małopolsce na początku XX wieku chłopcy ślizgali się dla zabawy na podkładanych pod prawą stopę kościach zwierzęcych. W Wielkopolsce dzieci robiły narzędzia z desek. Deskę strugano na kształt stopy, następnie podbijano ją drutami i przytwierdzano do niej rzemienie. Młodzieży wiejskiej nie zawsze było stać na wykonanie pary łyżew, z reguły więc używano jedną łyżwę, przypinaną do jednej nogi, podczas gdy drugą nogą odpychano się. Takie wyrabiane łyżwy miały najczęściej jednolity kształt, różniły się tylko sposobem przypinania do nogi (sznurki, paski rzemienne). 

W miarę postępu technicznego zaczęto produkować łyżwy stalowe. W latach 50. XX wieku na wsiach weszły w użycie łyżwy mocowane do butów, dwa typy, które przykręcano na żabkę. Różniły się one między sobą miejscem mocowania. Łyżwy były wtedy używane wyłącznie przez dzieci, głównie chłopców. Z czasem zaczęto stosować łyżwy „holenderki - figurówki”, skonstruowane ze specjalnych butów połączonych na stałe z łyżwami. 

Łyżwy do jazdy figurowej wynalazł mistrz świata, Szwed U. Salchov (1877-1949), a udoskonalił i wynalazł narzędzia do jazdy szybkiej Rosjanin A. Panszyn. 

Budowa samej łyżwy (płozy) zależy od dyscypliny, w której są wykorzystywane. Istnieją trzy podstawowe rodzaje łyżew: figurowe, hokejowe i panczeny.

Dzisiaj tradycyjne buty łyżwiarskie są wykonane ze specjalnej skóry i zawiązywane. Do celów rekreacyjnych coraz częściej wykorzystywane są buty plastikowe, wiązane lub zapinane na specjalne klamry. W XX w. powstała również odmiana łyżew dwupłozowych (tzw. saneczki), wykorzystywanych głównie przez najmłodszych. Dostępne są również łyżwy z możliwością wymiany płozy łyżwiarskiej na rolkową lub wrotkową.


red.

Komentarze (0)

Brak komentarzy

Skomentuj

Treść:
E-mail:

Dobre bo Nasze

Dobre Bo Nasze

Reklama

Reklama